Gospodarstwo artystyczne – zioła, rękodzieło i gospodarstwo edukacyjne

Gospodarstwo artystyczne to ekologiczne gospodarstwo agroturystyczne położone w malowniczym krajobrazie, w pobliżu lasu, w województwie małopolskim, w południowej części Polski. W okolicy znajduje się wiele ścieżek spacerowych, na których można podziwiać piękno przyrody. Właściciele, Maria Karaś i jej mąż od 18 lat prowadzą gospodarstwo agroturystyczne. Gospodarstwo posiada certyfikat ekologiczny.

Gospodarstwo obejmuje ponad trzy hektary, głównie łąki dla owcami, gdzie trzymają dziesięć owiec. Wełna wykorzystywana jest do celów edukacyjnych, a same owce stanowią atrakcję dla odwiedzających gospodarstwo turystów. Na terenie gospodarstwa znajduje się zielnik, między innymi do celów edukacyjnej, ponieważ gospodarstwo jest również gospodarstwem edukacyjnym i prowadzona jest tam również działalność agroturystyczna.

Właściciele od ośmiu lat należą do sieci Małopolskiej Wsi Pachnącej Ziołami. Gospodarstwo należy również do Ogólnopolskiej Sieci Gospodarstw Edukacyjnych, w ramach której warsztat prowadzony jest przez właściciela. Pakiety edukacyjne są odpowiednie dla różnych grup docelowych od młodych do starszych oraz dla osób niepełnosprawnych. Program zostanie dostosowany do różnych wymagań uczestników.

Gospodarstwo                         

Właściciele odziedziczyli gospodarstwo po rodzicach. Mieszkają w województwie małopolskim od pokoleń. Ekologia jest dla nich bardzo ważna, dlatego prowadzą certyfikowane gospodarstwo ekologiczne. Warunki naturalne i krajobrazowe są odpowiednie dla rolnictwa ekologicznego i działalności agroturystycznej.

Głównymi produktami rolnymi gospodarstwa są zioła. Od 8 lat właściciele są częścią sieci Małopolskiej Wsi Pachnącej Ziołami. Obecnie do sieci należy 20 gospodarstw, w których zioła są pasją. Oprócz ziół w gospodarstwie produkują również rękodzieło, które jest również związane z ziołami, ponieważ dodają zioła, na przykład, do bukietów wykonanych z bibuły za pomocą decoupage. Ponadto zioła są używane do produkcji mydeł, kremów, świec i nalewek, a także olejków kosmetycznych, takich jak lawenda, nagietek i tymianek. W ramach agroturystyki gospodarstwo posiada cztery pokoje dla gości, oferowane są także posiłki. Przyprawy są zwykle wykonane z ziół.

Właściciele prowadzą działalność rolniczą i pozarolniczą, oprócz innego pełnego etatu (dodatkowe etaty w lokalnym centrum kultury).

Właściciele są bardzo aktywni i chętnie współpracują z innymi mieszkańcami. Obrazuje to ich zaangażowanie w zespół ludowy Porębianie, który promuje region.


Produkty wytwarzane w gospodarstwie wykorzystywane są na potrzeby gości odwiedzających gospodarstwo (np. wykonywanie rękodzieła) oraz na różne pokazy, targi (promocja), a także na potrzeby warsztatów realizowanych w gospodarstwie w ramach programu edukacyjnego. Gospodarstwo jest częścią Ogólnopolskiej Sieci Gospodarstw Edukacyjnych. Właścicielka prowadzi warsztaty edukacyjne.

Ścieżki rozwoju                                                  

Najważniejsze kamienie milowe w rozwoju gospodarstwa w ciągu ostatnich 18 lat:

  • Zakładanie farmy metodami ekologicznymi – gospodarstwo certyfikowane.
  • Rozpoczęcie hodowli owiec
  • Początek uprawy ziół.
  • Rozpoczęcie działalności agroturystycznej.
  • Wejście do sieci gospodarstw: Małopolska Wieś Pachnąca Ziołami
  • Utworzenie edukacyjnego gospodarstwa rolnego – gospodarstwo oferuje swoim klientom różne aktywności, takie jak: bibułka, techniki dekoracyjne decoupage, praca na sznurku, masa solna i tynk, praca z ziołami.

Właściciele gospodarstwa otworzyli je 18 lat temu, jednocześnie prowadząc regionalny zespół Porębianie. Wykorzystują występy zespołu w celu promowania produktów swojego gospodarstwa. Wszystkie wymienione kamienie milowe zostały już osiągnięte przez właścicielkę.

Model biznesowy                   

Właściciele odziedziczyli gospodarstwo i nie wykorzystali na to żadnych dotacji. Wykorzystali własne oszczędności, aby zainwestować w gospodarstwo. Główne inwestycje przeznaczone są na adaptację istniejących obiektów agroturystycznych. Właściciele uzyskują główny dochód z pozarolniczego zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin. Działalność rolnicza i pozarolnicza stanowią dodatkowe źródło dochodu. Obecnie właściciele otrzymują bezpośrednie dotacje na gospodarstwo z UE. Ponieważ właściciel gospodarstwa robi to z powodów idealistycznych i jest to dodatkowy zawód, dochód gospodarstwa pokrywa głównie koszty. Jedyne źródło ograniczonego dochodu pochodzi z warsztatów edukacyjnych.

Innowacyjne praktyki                                       

Innowacje w turystyce odgrywają kluczową rolę w osiągnięciu sukcesu gospodarczego, zwłaszcza w kontekście wprowadzania nowych produktów turystycznych. Od około dwóch dekad na obszarach wiejskich w Polsce rozwija się turystyka wiejska, w tym agroturystyka, także w zakresie wprowadzania nowych produktów i podnoszenia jakości świadczonych usług, przy jednoczesnym promowaniu podejścia ekologicznego.

Gospodarstwo wpisuje się w koncepcję zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, ponieważ poza podstawową działalnością rolniczą prowadzone są działania pozarolnicze, takie jak rękodzieło, agroturystyka i działalność edukacyjna – jako działalność innowacyjna.

Według Marii konieczne jest uczestnictwo w wielu kursach, aby móc samodzielnie wykonywać te czynności. W wielu z nich wzięła udział sama właścicielka.

Przyszłość      

W przyszłości planowane jest dalsze rozszerzanie działań edukacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem promocji ekologii za pomocą ziół. Planuje zwiększyć liczbę warsztatów w swoim gospodarstwie, aby uczyć różne grupy beneficjentów o zaletach ziół i możliwościach właściwego wykorzystania tych naturalnych, zdrowych roślin. Planuje również rozwijać warsztaty rękodzieła.

Wskazówki dla ucznia           

Aby prowadzić taki biznes, trzeba przede wszystkim posiadać wolę, determinację i możliwość rozwoju wielofunkcyjnego, ponieważ małych gospodarstw nie można utrzymywać wyłącznie z produkcji rolnej. Musisz mieć dyscyplinę, aby prowadzić taką farmę, i otwartość na ludzi. Aby zostać rolnikiem, musisz nie tylko ukończyć kurs, ale także posiadać gospodarstwo.

Coś jeszcze?

Według właściciela najważniejsza jest pasja. Musisz lubić to, co robisz.

Podsumowując, innowacyjne produkty turystyki wiejskiej w większości przypadków koncentrują się na promowaniu podejścia ekologicznego. W przypadku gospodarstw edukacyjnych edukacja ekologiczna jest objęta przepisami. Natomiast produkty turystyki sieciowej na obszarach wiejskich są zwykle wdrażane przez certyfikowane gospodarstwa ekologiczne. Na podstawie przeanalizowanego studium przypadku można zauważyć, że gospodarstwo turystyczne nie ogranicza się tylko do jednej innowacji i jednego kierunku rozwoju, ale stosuje koncepcję wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.

Autorzy: PhD Małgorzata Bogusz, Msc Maciej Dymacz